Küresel ısınma caretta carettaların göç rotasını değiştirdi, 2050 için öngörülen değişim 25 yıl önce gerçekleşti

Küresel ısınmayla bir­likte caretta caretta­ların göç yollarının değiştiği ortaya çıktı. Miner Turtle Projesi kapsamında ca­retta carettalara takılan uydu takip cihazı sayesinde, bu kap­lumbağalarının göç rotalarını değiştirdiği ve yapılan model­lemeye göre bu değişimin 25 yıl öne çekildiği görüldü. 10 yıl önce yapılan modelleme, 2050 yılında küresel ısınmanın göç rotalarını değiştireceğini ön­görüyordu. Ancak iki yıl ön­ce takip cihazı takılan Gümüş adlı caretta carettanın izledi­ği rota, değişimin hızını orta­ya koydu. TÜPRAG, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Park­lar Genel Müdürlüğü iş birli­ğiyle 2024 yılında hayata ge­çirilen Miner Turtle Projesi kapsamında, uydu takip cihazı takılan iki yeni caretta caret­ta daha denize bırakıldı. Pro­jede uydu takip cihazı takı­lan carretta caretta sayısı Al­tın, Gümüş, Flora, Fauna’dan sonra İnci ve Mer­can ile altıya çık­tı. Proje, Türki­ye’nin caretta ca­retta için birinci derece yuvalama alanlarından biri olan Antalya Kızılot kumsalında, deniz kaplumbağası popü­lasyonlarının araştı­rılması ve korunması amacıyla yürütülüyor. Proje, caretta carettala­rın yuvalama alanlarının korunmasının yanı sıra deniz kaplumbağalarının göç rotaları, beslenme ve kışlama alanlarına ilişkin bilimsel veri üreterek tü­rün korunmasına katkı sağ­lıyor. Proje kapsamında 16 ki­lometrelik kumsal bandında yuva tespiti ve izleme, risk al­tındaki yuvaların korunması, yavru çıkışlarının yönetilme­si, canlı kurtarma çalışmaları, uydu izleme, gönüllülük prog­ramları, eğitimler ve turizm farkındalık çalışmaları ger­çekleştiriliyor.

GÜMÜŞ 28 BİN KM YOL KAT ETTİ

Kızılot Ulualan Halk Pla­jı’nda düzenlenen etkinlikte, deniz kaplumbağalarının ko­runmasına yönelik bilimsel iz­leme çalışmaları, proje kapsa­mında elde edilen bulgular ve Akdeniz ekosisteminin öne­mine dikkat çekildi. Bugüne kadar projeden elde edilen ve­riler sonucunda küresel ısın­manın caretta carettaların göç yolunu değiştirdiği ortaya çık­tı. 2 yıl önce takip cihazı takı­lan Gümüş adlı caretta caret­ta, 10 yıl önce yapılan model­leme sonucunda 2050 yılında küresel ısınmanın göç rotala­rını değiştireceği beklentisini 25 yıl erkene çekti. Daha ön­ce toplanan veriler sonucun­da yapılan modelleme ile kü­resel ısınmanın etkilerinin de­niz kaplumbağalarının 2050 yılında göç rotaları değişeceği öngörüsünde bulunmuş. Ta­kip cihazı takılan Gümüş adlı caretta caretta iki yıl içinde 28 bin km yol kat etti ve öngörü­len modelleme rotasını takip etti. Öte yandan, caretta caret­talar daha önce Akdeniz’de ya­şamlarını sürdürürken, ısınan sularla beraber Karadeniz’e de yayılmaya başladılar. Bu yıl takılan takip cihazlar yeni sü­rüm olmasından dolayı sıcak­lık ölçümleri, dalış derinlikleri ve dalış süreleri gibi çok kap­samlı veriler toplanacak. Bu­güne kadar uydu takip cihazı takılan deniz kaplumbağala­rında en aktifi Gümüş, en uyu­şuğu ise Altın yer alıyor.

“KIZILOT, KRİTİK BİR YUVALAMA ALANI”

Kızılot kumsalının Akdeniz’deki deniz kaplumbağası popülasyonları açısından taşıdığı öneme dikkat çeken EKAD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, deniz kaplumbağaları, yalnızca tek bir türün korunması açısından değil, bağlı oldukları kıyı ve deniz ekosistemlerinin bütünlüğü açısından da büyük önem taşıdığını söyledi. Kızılot Kumsalı’nın caretta carettalar için Türkiye’nin en önemli yuvalama alanlarından biri olduğunu kaydeden Candan, “Miner Turtle Projesi kapsamında yürüttüğümüz düzenli saha çalışmalarıile hem bu alanın korunmasına hem de Akdeniz ölçeğinde bilimsel veri üretilmesine katkı sağlıyoruz”‘ ifadelerini kullandı.

İKİ YILDA 110 BİNDEN FAZLA YAVRU DENİZE ULAŞTIRILDI

TÜPRAG Sürdürülebilirlik Direktörü Jale Şakıyan Ateş, ‘Önce insan ve çevre, sonra madencilik’ prensibiyle hareket ettiklerini aktardı. Sürdürülebilir ve sorumlu madencilik anlayışlarının yalnızca operasyon sahalarla sınırlı görmediklerini ifade eden Ateş, “Faaliyet alanlarımızın ötesinde de doğal sermayeye uzun vadeli katkı sunmayı önemsiyoruz. EKAD ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yürüttüğümüz Miner Turtle Projesi de bu yaklaşımın en somut örneklerinden biri. Kızılot kumsalında yürütülen bilim temelli izleme ve koruma çalışmaları sayesinde iki yılda 110 binden fazla yavrunun denize ulaşmasına destek olduk. Uydu izleme çalışmalarıyla da caretta carettaların Akdeniz’deki yolculuklarını takip ederek bilimsel veri üretimine katkı sağlıyoruz. Bu proje, bizim için bir destek çalışmasının ötesinde; biyoçeşitliliği koruma, toplumsal farkındalığı artırma ve gelecek nesillere daha sağlıklı ekosistemler bırakma sorumluluğumuzun bir parçası” dedi.

BİN YAVRUDAN SADECE BİRİ HAYATTA KALIYOR

Dünya’dan Mehmet Hanifi Gülel’in haberine göre, 2024–2025 döneminde proje kapsamında 4 bin 497 caretta caretta yuvası ve 314 bin 867 yumurta kayıt altına alındı. Aynı dönemde 110 bin 19 yavrunun denize ulaşması sağlanırken, yuva içi ve yuva ağzı kontrollerinde 10 bin 569 yavru canlı olarak kurtarıldı. 450 yuva koruma altına alındı. Bir caretta caretta üç yılda bir gelip üç ila dört yuva yapıp gidiyor. Bu da yıllık ortalama bir yuvaya denk geliyor. Her 1000 caretta caretta yavrusundan sadece biri erişkin boyuta ulaşarak, hayatta kaldığı tahmin ediliyor. Caretta carettalar başta denizanaları olmak üzere yengeçler, midye ve istiridye gibi yumuşakçalar ile deniz salyangozları ve küçük balıklar bulunur. Akdeniz’de yaşayan deniz kaplumbağalar, sadece bu denizde kalıyor ve başka yerlere gitmiyorlar. Akdeniz’in tamamında 1980’lerden başlayan koruma uygulamaları, ülkemizde 1988 yılında başlamış. Türkiye’de yapılan çalışmalar Akdeniz’in ekosistemin bütününe katkı sağlıyor. 2000’li yıllarda caretta carettaların nesli kritik derecede tehlike altındaydı ama alınan koruma önlemleri bugün Akdeniz’de statüleri kritik derecede tehlikeden asgari endişe seviyesine geriledi. Ancak, bu asgari endişe duyulsa da korumanın devam etmesi gerektiği belirtiliyor.

TURİZMDEN KORUMAYA BÜYÜK DESTEK

Miner Turtle Projesi, yalnızca yuvalama alanlarının fiziksel olarak korunmasına değil, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünün daha iyi anlaşılmasına da katkı sağlıyor. Uydu takip çalışmaları sayesinde caretta carettaların Akdeniz’deki göç rotaları izleniyor; elde edilen veriler, türlerin korunmasına yönelik bilimsel çalışmalar ve gelecek dönem planlamaları için temel oluşturuyor. 2024– 2025 döneminde 3 bin 100 öğrenciye, 1 bin 450 turizm çalışanına ve 1 bin 900 yerli/ yabancı turiste biyoçeşitlilik eğitimleri ve farkındalık çalışmalarıyla ulaşıldı. Aynı dönemde 212 ulusal ve uluslararası gönüllü saha çalışmalarına katıldı. Antalya Belek’te bulunan oteller ile birlikte çalışılıyor ve bu oteller yuvalama döneminde ışıklarını kapatarak, kumsaldaki mobilyaları her akşam toplayarak kaplumbağalara güvenli hareket alanı açıyor.

patronlardunyasi.com