Tunceli’nin Çemişgezek ilçesine bağlı Ulukale ve Bozağaç köyleri ile çevresindeki yerleşimlerde yaklaşık 350 üretici, 3 bin dekar alanda dut üretimi yapıyor. İlkbaharda bakımını yaptıkları bahçelerde yaz aylarında hasada başlayan üreticiler, ağaçların altına serdikleri filelere kendiliğinden dökülen dutları topluyor.
Üfleme makineleriyle bir araya getirilen dutlar, daha sonra kovalara toplanarak evlerin bahçelerinde güneşte kurutuluyor. Kuruyan dutlar daha sonra Ulukale ve Bozağaç Köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’nin eleme ve paketleme tesisinde işlenerek iç piyasaya ve Avrupa ülkelerine gönderiliyor.
Ulukale dutu, çekirdeksiz yapısı, düşük şeker oranı, beyaza yakın rengi ve kendine özgü aromasıyla bilinirken aynı zamanda da coğrafi işarete sahip bir ürün. Meyvenin ağaçlardan silkelenmeden kendiliğinden dökülerek toplanması da Ulukale dutunun ayırt edici özellikleri arasında yer alıyor.
Geçtiğimiz yıl ilkbaharda etkili olan kar yağışı ve don nedeniyle üreticiler bahçelerinden ürün alamazken, bu yıl ise hava şartlarının elverişli seyretmesiyle rekoltenin yaklaşık 600 tona ulaşması bekleniyor.
“HEM EVİMİZE HEM TÜRKİYE EKONOMİSİNE DESTEK OLUYORUZ”
Dut bahçesinde eşiyle beraber çalışan Selma Çiçek, “2014’te evlendim geldim ve dutun içine düştüm. Eşim sabahları dut sezonunda sabahları geliyor erkenden küme yapıyor, makineyle süpürüyor. Ben ve görümcem de kümeleri kovalara topluyoruz daha sonra getirip dutları, bezlerin üzerine döküyoruz. İki gün güneşin önünde kalıyor ve kuruyor. Ondan sonra toplama işi yapıyorum. Önce eliyorduk, eleme işimiz vardı ve seçiyorduk. Şimdi ise kooperatifimiz olduğu için makineler var. Bu konuda rahatladık. Hem çalışıp evimize destek oluyoruz hem de Türkiye ekonomine destek oluyoruz” ifadelerine yer verdi.
Emekli olduktan sonra köyüne yerleşerek dut üretimi yapan Celal Çiçek ise “Memur emeklisiyim fakat çiftçilik ve bahçe işiyle uğraşıyorum. Sabah erkenden geliyorum, serin vakitlerde süpürme işlerini tamamlıyorum. Kümeler yapıyorum, eşimle kardeşim onları güneşe seriyorlar. Hem vaktimiz geçiyor hem ekonomik durumumuza katkıda bulunuyor. Çalışmak ve üretmek güzel bir şey. Bizim burası güneşte 45-50 dereceyi buluyor. Onun için çalışmalarımız genelde sabah 05.00’te başlıyor, 07.00’ye kadar üfleme motoruyla dutları süpürüyoruz. Kahvaltımızı yapıyoruz, 08.00’den 12.00’ye kadar da dutları güneşe seriyoruz” dedi.
“BU YIL ÜRETİM ÇOK İYİ”
“Öğlen sıcağında dinleniyoruz, çünkü sağlığımızı etkiliyor. 16.00’dan sonra tekrar başlıyoruz çalışmaya. İki gün önce serdiğimiz dutlar kurumuş oluyor, o kuruyan dutları eleyip, paketleyip ambara koyuyoruz” diyen Çiçek, sözlerinin devamında “Ambardan sonra da kooperatife gönderiyoruz. Kooperatif de bizim adımıza ülke genelinde pazarlıyor. Geçen yıl nisan ayında 3 gün üst üste hava sıcaklığı eksi 14-15 dereceleri buldu. Ağaçlarımız da yaprak açtığı için ondan etkilendi. Dallar, yapraklar ve meyvesi ile hepsi birden dondu ve üretim alamadık. Bu yıl çok iyi” sözlerini sarf etti.
“600 TON CİVARINDA REKOLTE BEKLİYORUZ”
Ulukale ve Bozağaç Köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Necmettin Duman da, yaptığı açıklamada “Dutumuzun en önemli özelliği çekirdeksiz oluşudur. Emsallerine göre daha küçüktür çok daha beyaza yakın bir rengi vardır. Aroması ise çok farklıdır. Şeker oranı çekirdekli dutlara göre daha düşük olduğu için bu nedenle kuruyemiş olarak tüketilmesi de son derece uygun bir üründür. Geçen yıl maalesef Türkiye genelindeki dondan etkilendiğini için ürünümüz olmadı ama bu sene rekoltemiz iyi seviyelerde” ifadelerine yer verdi.
“Pazarlama konusunda da son yıllarda özellikle Valiliğimizin, İl Tarım Müdürlüğümüzün ve Tunceli Ticaret Sanayi Odası’nın destekleriyle, bizim de gayretlerimizle kooperatifimizdeki makineleşmenin tamamen tekamül etmiş hale gelmesiyle son derece rahatladık” ifadelerini kullanan Duman, “Pazarlama açısından da bir sıkıntımız yok. Bu sene inşallah, kısmet olursa 600 ton civarında bir rekolte bekliyoruz. Dutumuzu kooperatifimizde el değmeden, tam otomasyon şeklinde paketleyerek pazara hazır hale getireceğiz. İstanbul bölgesindeki gıda toptancılarımız tarafından belli miktarlarda Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor. Türkiye’de de hemen hemen her bölgede dağıtılıyor.” dedi.
